واتساپ تجاری: نصب، تنظیمات و پاسخ خودکار ۱۴۰۵

این راهنما همه‌ی مسیر را جلو می‌رود: نصب از منبع رسمی، تأیید شماره، ساخت پروفایل و کاتالوگ، متن‌های آماده برای پیام خودکار، لینک کوتاه و کد QR، استفاده روی ویندوز و گوشی دوم، پشتیبان‌گیری، و مشکلات رایج نصب. بعد سراغ چیزهایی می‌رویم که بیشتر راهنماها نمی‌گویند: واتساپ تجاری کجا کم می‌آورد، چه تنظیمات حریم خصوصی برای یک فروشگاه لازم است، و چطور مشتری‌ای را که در دایرکت اینستاگرام سؤال پرسیده، به‌موقع و خودکار به واتساپ ببرید.

واتساپ تجاری چیست و به درد چه کسی می‌خورد

واتساپ دو اپ جدا دارد. یکی همان واتساپ معمولی (WhatsApp Messenger) که برای گفت‌وگوی شخصی است. دیگری واتساپ بیزینس که خود شرکت واتساپ (زیرمجموعه‌ی متا) آن را برای کسب‌وکارهای کوچک ساخته است. هر دو رایگان‌اند، هر دو با شماره‌ی تلفن کار می‌کنند و از نظر ظاهر شبیه هم‌اند. فرقشان در ابزارهایی است که نسخه‌ی تجاری اضافه دارد.

واتساپ تجاری برای این‌ها مناسب است:

• فروشگاه اینستاگرامی که مشتری بعد از دیدن پست، برای سفارش و پیگیری به واتساپ می‌آید.
• کسب‌وکار خدماتی مثل آرایشگاه، کلینیک، آموزشگاه، تعمیرکار و عکاس که نوبت می‌دهد و با مشتری هماهنگ می‌کند.
• فروشنده‌ی عمده یا تولیدکننده که برای همکارها لیست قیمت و عکس محصول می‌فرستد.
• کسب‌وکار خانگی که با یک گوشی و یک نفر کار می‌کند و نمی‌خواهد شماره‌ی شخصی‌اش دست مشتری باشد.

برای کسی که روزی صدها پیام می‌گیرد، چند نفر پاسخ‌گو دارد و می‌خواهد پیام‌ها با منطق شرطی و خودکار جواب داده شوند، واتساپ تجاری کافی نیست. آن کار مخصوص API واتساپ است که پایین‌تر توضیح می‌دهم.

تفاوت واتساپ تجاری با واتساپ معمولی

یک تفاوت مهم دیگر: یک شماره در هر لحظه فقط روی یکی از این دو اپ فعال است. اگر شماره‌ای را در واتساپ تجاری ثبت کنید، از واتساپ معمولی خارج می‌شود. برای همین بیشتر کسب‌وکارها یک سیم‌کارت یا خط جدا برای کار می‌گیرند.

نصب واتساپ تجاری از منبع رسمی

بیشترین جستجو درباره‌ی این برنامه، «نصب واتساپ تجاری» و «دانلود با لینک مستقیم» است. قبل از هر چیز یک هشدار جدی: فایل نصبی (APK) را از سایت‌های واسطه و کانال‌های تلگرامی نگیرید. نسخه‌های دست‌کاری‌شده می‌توانند گفت‌وگوها و کد تأیید شما را بدزدند، و چون شماره‌ی کسب‌وکار با مشتری‌ها در ارتباط است، خسارتش از یک حساب شخصی بیشتر است. هر لینکی که در این مقاله آمده، به منبع رسمی می‌رود.

نصب روی اندروید

1. Google Play را باز کنید و «WhatsApp Business» را جستجو کنید. سازنده باید «WhatsApp LLC» باشد. نشانی مستقیم اپ در Google Play این است: https://play.google.com/store/apps/details?id=com.whatsapp.w4b
2. «نصب» را بزنید و صبر کنید دانلود تمام شود.
3. اگر به Google Play دسترسی ندارید، تنها جایگزین رسمی صفحه‌ی دانلود خود واتساپ است: https://www.whatsapp.com/download. این صفحه برای اندروید هم نسخه‌ی رسمی ارائه می‌کند. هر «لینک مستقیم» دیگری رسمی نیست.

آیکن واتساپ تجاری یک حرف B داخل حباب گفت‌وگوست. اگر بعد از نصب دو آیکن سبز دارید، یکی معمولی است و دیگری تجاری، و این طبیعی است.

نصب روی آیفون

در App Store «WhatsApp Business» را جستجو کنید و نسخه‌ای را بگیرید که سازنده‌اش خود واتساپ (WhatsApp LLC) است. روی آیفون راه رسمی دیگری برای نصب وجود ندارد. برنامه‌هایی که با پروفایل یا «سیب‌اپ» و مانند آن نصب می‌شوند، نسخه‌ی رسمی نیستند.

واتس اپ بیزینس برای ویندوز و مک

برای کامپیوتر نسخه‌ی جدایی به اسم «واتساپ بیزینس ویندوز» وجود ندارد. همان برنامه‌ی دسکتاپ واتساپ را از Microsoft Store (ویندوز) یا Mac App Store (مک) یا صفحه‌ی https://www.whatsapp.com/download نصب می‌کنید و با اسکن کد QR از روی گوشی، حساب تجاری‌تان در آن باز می‌شود. نسخه‌ی مرورگر هم در https://web.whatsapp.com هست. روش اتصال را در بخش «دستگاه‌های مرتبط» پایین‌تر می‌بینید.

بروزرسانی واتساپ تجاری

برنامه را از همان جایی بروز کنید که نصب کرده‌اید: Google Play یا App Store. اگر از سایت واتساپ نصب کرده‌اید، برای نسخه‌ی تازه دوباره به همان صفحه بروید. نسخه‌های خیلی قدیمی بعد از مدتی دیگر کار نمی‌کنند و واتساپ پیغام می‌دهد که باید بروز کنید. چند ابزار تازه مثل بعضی تنظیمات پیام خودکار هم فقط در نسخه‌های جدید دیده می‌شوند، پس اگر منویی را که این‌جا گفته‌ام پیدا نکردید، اول بروزرسانی را امتحان کنید.

فعال کردن واتساپ تجاری و تأیید شماره

بعد از نصب، برنامه را باز کنید و این مراحل را بروید:

1. شرایط استفاده را بپذیرید.
2. شماره را با کد کشور وارد کنید. برای ایران کد ۹۸ از قبل انتخاب می‌شود و شماره را بدون صفر اول می‌نویسید.
3. کد شش‌رقمی تأیید با پیامک می‌آید. اگر نیامد، چند دقیقه صبر کنید و گزینه‌ی تماس (Call me) را بزنید تا کد را با تماس صوتی بگویند.
4. اسم کسب‌وکار و دسته‌ی کاری را انتخاب کنید و عکس پروفایل بگذارید.
5. بقیه‌ی پروفایل را از تنظیمات کامل کنید (بخش بعدی).

تبدیل واتساپ معمولی به واتساپ تجاری

اگر سال‌هاست مشتری‌ها با همان شماره‌ی واتساپ شخصی‌تان در تماس‌اند و نمی‌خواهید شماره عوض شود، می‌توانید همان شماره را به نسخه‌ی تجاری ببرید:

1. اول در واتساپ معمولی پشتیبان بگیرید: تنظیمات، گفت‌وگوها، پشتیبان‌گیری از گفت‌وگوها.
2. واتساپ تجاری را از منبع رسمی نصب کنید.
3. هنگام ورود، واتساپ تجاری معمولاً همان شماره‌ی روی گوشی را پیشنهاد می‌دهد. آن را انتخاب کنید.
4. وقتی پرسید گفت‌وگوها منتقل شوند یا نه، تأیید کنید. گفت‌وگوها، گروه‌ها و رسانه‌ها به نسخه‌ی تجاری می‌آیند.
5. از این لحظه آن شماره در واتساپ معمولی فعال نیست. اگر بخواهید واتساپ معمولی را هم داشته باشید، باید با شماره‌ی دیگری ثبت‌نامش کنید.

قبل از این کار فکر کنید: شماره‌ی شخصی‌تان برای همیشه شماره‌ی کاری می‌شود و اسم کسب‌وکار و ساعت کاری‌اش را دوست و فامیل هم می‌بینند. اگر هنوز اول کارید، گرفتن یک خط جدا برای کار تمیزتر است.

برگشت از نسخه‌ی تجاری به معمولی هم ممکن است، با همان روش پشتیبان و بازیابی. ولی ابزارهای کسب‌وکار مثل کاتالوگ و برچسب‌ها در نسخه‌ی معمولی وجود ندارند و از دست می‌روند.

ساخت پروفایل کسب‌وکار

پروفایل اولین چیزی است که مشتری قبل از پیام‌دادن می‌بیند. در تنظیمات، بخش ابزارهای کسب‌وکار (Business tools) و بعد پروفایل کسب‌وکار (Business profile) را باز کنید و این‌ها را پر کنید:

• اسم کسب‌وکار: همان اسمی که در اینستاگرام و تابلوی مغازه دارید. اسم یکسان اعتماد می‌سازد.
• دسته: نزدیک‌ترین دسته به کارتان، مثلاً «پوشاک» یا «زیبایی، آرایش و مراقبت شخصی».
• توضیح: دو جمله: چه می‌فروشید و چطور سفارش بگیرند. مثال: «لباس زنانه‌ی دوخت داخل، ارسال به همه‌ی شهرها. برای سفارش عکس محصول را بفرستید.»
• آدرس: اگر مغازه دارید، بنویسید. اگر فقط آنلاین می‌فروشید، خالی بگذارید یا فقط شهر را بنویسید.
• ساعت کاری: دقیق بنویسید. پیام عدم حضور بر اساس همین ساعت‌ها کار می‌کند.
• ایمیل و سایت: آدرس سایت یا صفحه‌ی اینستاگرامتان را بگذارید.
• عکس پروفایل: لوگو با پس‌زمینه‌ی ساده که در دایره‌ی کوچک هم خوانا باشد.

کاتالوگ محصول

کاتالوگ ویترین شما داخل واتساپ است. از ابزارهای کسب‌وکار، کاتالوگ (Catalog) را باز کنید و برای هر محصول عکس، اسم، قیمت، توضیح، لینک و کد محصول بگذارید. فقط عکس و اسم اجباری‌اند. مشتری از پروفایل یا از آیکن فروشگاه بالای گفت‌وگو کاتالوگ را می‌بیند، محصول را می‌فرستد یا چند محصول را در سبد می‌گذارد و سفارش را برایتان می‌فرستد.

چند نکته برای فروشگاه‌های ایرانی:

• قیمت را به تومان در توضیح هم بنویسید. واحد پول کاتالوگ بر اساس تنظیمات است و ممکن است ریال یا ارز دیگری نمایش داده شود. نوشتن «۴۸۰ هزار تومان» در توضیح، سردرگمی را کم می‌کند.
• مجموعه بسازید. محصول‌ها را در مجموعه (Collections) دسته کنید: «مانتو»، «شلوار»، «حراج». مشتری راحت‌تر پیدا می‌کند.
• ناموجودها را پنهان کنید. به‌جای پاک‌کردن، محصول ناموجود را پنهان کنید تا بعد با یک کلیک برگردد.
• عکس واقعی بگذارید. همان عکسی که در اینستاگرام گذاشته‌اید. عکس کاتالوگ با عکس پیج باید یکی باشد.
• کاتالوگ پرداخت ندارد. سفارش از کاتالوگ فقط یک پیام است. پرداخت را جدا هماهنگ می‌کنید (بخش ایران را ببینید).

واتساپ روی محتوای کاتالوگ قوانین تجارت خودش را دارد و بعضی محصول‌ها و خدمات را نمی‌پذیرد. اگر محصولی رد شد، دلیلش معمولاً همین قوانین است.

برچسب‌ها

برچسب‌ها (Labels) گفت‌وگوها را مثل پوشه دسته می‌کنند. چند برچسب آماده دارد مثل New customer، New order، Pending payment، Paid و Order complete، و می‌توانید برچسب خودتان را بسازید. روی گوشی، گفت‌وگو را نگه دارید و آیکن برچسب را بزنید. بعد از صفحه‌ی گفت‌وگوها می‌توانید فقط گفت‌وگوهای یک برچسب را ببینید.

یک چیدمان ساده که برای بیشتر فروشگاه‌ها کار می‌کند:

آخر هر روز فقط برچسب «منتظر پرداخت» را باز کنید و پیگیری کنید. همین یک عادت، سفارش‌هایی را که وسط راه رها شده‌اند برمی‌گرداند.

پاسخ‌های سریع با «/»

پاسخ سریع (Quick replies) متنی است که یک بار می‌نویسید و با یک کلمه‌ی میان‌بر صدایش می‌کنید. از ابزارهای کسب‌وکار، پاسخ‌های سریع را باز کنید، متن را بنویسید و یک میان‌بر کوتاه بدهید، مثلاً قیمت یا کارت. در هر گفت‌وگو کافی است «/» را تایپ کنید تا فهرست پاسخ‌ها بیاید و با انتخاب، متن در کادر نوشتن می‌نشیند. می‌توانید قبل از فرستادن ویرایشش کنید.

پاسخ سریع خودکار نیست. فرستادنش با خود شماست، فقط تایپ را کم می‌کند. چند پیشنهاد برای شروع:

• /کارت: «شماره‌ی کارت به نام [اسم]: [شماره]. بعد از واریز، لطفاً عکس رسید را همین‌جا بفرستید.»
• /ارسال: «ارسال با پست پیشتاز [مدت] و با پیک در [شهر] همان روز. هزینه‌ی ارسال [مبلغ] است.»
• /آدرس: «برای ثبت سفارش لطفاً اسم، آدرس کامل، کد پستی و شماره‌ی تماس را بفرستید.»
• /سایز: «لطفاً قد و وزن را بفرستید تا سایز مناسب را پیشنهاد بدهیم.»
• /مرجوعی: «تا [تعداد] روز بعد از تحویل اگر کالا استفاده نشده باشد، امکان تعویض دارید. هزینه‌ی ارسال برگشت با [شما / ما] است.»

جاهای داخل کروشه را با اطلاعات خودتان پر کنید.

پیام خوشامدگویی و پیام عدم حضور

این دو تنها پیام‌های واقعاً خودکار واتساپ تجاری‌اند. هر دو در ابزارهای کسب‌وکار، بخش پیام‌رسانی هستند. نام و جای منوها در نسخه‌های مختلف کمی جابه‌جا می‌شود؛ اگر پیدا نکردید، در جستجوی تنظیمات «پیام» را بزنید.

پیام خوشامدگویی (Greeting message)

وقتی کسی برای اولین بار به شما پیام می‌دهد، یا بعد از ۱۴ روز بی‌پیامی دوباره پیام می‌دهد، این متن خودکار برایش می‌رود. می‌توانید تعیین کنید برای چه کسانی برود: همه، کسانی که در مخاطبانتان نیستند، همه به جز چند نفر، یا فقط چند نفر مشخص.

متن آماده برای فروشگاه آنلاین:

متن آماده برای کسب‌وکار نوبتی (سالن، کلینیک، آموزشگاه):

متن آماده برای فروش عمده:

پیام خوشامد را کوتاه نگه دارید. مشتری پیام اولش را فرستاده و منتظر جواب است، نه یک متن بلند.

پیام عدم حضور (Away message)

این پیام وقتی خودکار می‌رود که در دسترس نیستید. سه حالت زمان‌بندی دارد: همیشه (Always send)، زمان‌بندی دلخواه (Custom schedule)، و خارج از ساعت کاری (Outside of business hours) که از ساعت‌های پروفایل استفاده می‌کند. گزینه‌ی سوم برای بیشتر کسب‌وکارها درست است، به شرطی که ساعت کاری را در پروفایل دقیق نوشته باشید.

متن آماده برای شب و تعطیلی:

متن آماده برای سفر یا تعطیلات چندروزه (با زمان‌بندی دلخواه):

متن آماده برای روزهای شلوغ حراج:

یک نکته: پیام عدم حضور برای هر پیام نمی‌رود که مشتری را بمباران کند، ولی اگر «همیشه» را بگذارید و فراموشش کنید، مشتری‌ها وسط ساعت کاری هم پیام «در دسترس نیستیم» می‌گیرند. بعد از برگشتن، خاموشش کنید.

لینک کوتاه wa.me و کد QR

مشتری برای پیام‌دادن نباید شماره‌تان را ذخیره کند. لینک واتساپ این کار را حذف می‌کند.

لینک دستی: https://wa.me/ و بعد شماره با کد کشور، بدون صفر اول و بدون + و فاصله. برای ۰۹۱۲۱۲۳۴۵۶۷ می‌شود https://wa.me/989121234567. اگر می‌خواهید مشتری با متن آماده وارد گفت‌وگو شود، ?text= و متن را اضافه کنید و فاصله‌ها را با %20 بنویسید:

https://wa.me/989121234567?text=سلام%20برای%20سفارش%20پیام%20می‌دهم

لینک کوتاه: ساده‌ترین لینک همیشگی wa.me/ و بعد شماره‌ی شما با کد کشور و بدون صفر و علامت است (مثلاً wa.me/98912xxxxxxx). بعضی نسخه‌های واتساپ تجاری در ابزارهای کسب‌وکار هم گزینه‌ای برای ساخت لینک کوتاه و کد QR دارند؛ جای آن در نسخه‌های مختلف فرق می‌کند، ولی لینک wa.me در همه کار می‌کند.

کد QR: کنار اسمتان در تنظیمات یک آیکن QR هست. آن را چاپ کنید و روی پیشخوان، کارت ویزیت، برچسب بسته یا منوی کافه بگذارید. مشتری با دوربین گوشی اسکن می‌کند و گفت‌وگو باز می‌شود.

جاهایی که لینک واتساپ بیشترین کار را می‌کند:

• بیو و هایلایت اینستاگرام (راهنمای لینک در بیو را ببینید)
• دکمه‌ی داخل دایرکت خودکار اینستاگرام (بخش «اینستاگرام و واتساپ کنار هم»)
• امضای ایمیل و صفحه‌ی تماس سایت
• فاکتور و برچسب بسته، برای پیگیری بعد از خرید

واتساپ تجاری روی ویندوز، مک و گوشی دوم

با قابلیت دستگاه‌های مرتبط (Linked devices) یک حساب واتساپ تجاری را هم‌زمان روی گوشی اصلی، کامپیوتر و حتی یک گوشی دیگر باز می‌کنید. پیام‌ها روی همه‌ی دستگاه‌ها می‌آید و از هر کدام می‌توانید جواب بدهید.

اتصال به ویندوز یا مک

1. برنامه‌ی دسکتاپ واتساپ را از Microsoft Store یا Mac App Store یا https://www.whatsapp.com/download نصب کنید، یا https://web.whatsapp.com را در مرورگر باز کنید.
2. روی گوشی، در واتساپ تجاری به تنظیمات یا منوی سه‌نقطه بروید و دستگاه‌های مرتبط را بزنید.
3. «اتصال دستگاه» (Link a device) را بزنید و کد QR روی صفحه‌ی کامپیوتر را اسکن کنید.

روی کامپیوتر بخشی از ابزارهای کسب‌وکار مثل برچسب‌ها و پاسخ‌های سریع هم در دسترس است، ولی تنظیم پروفایل و پیام‌های خودکار را راحت‌تر روی گوشی انجام می‌دهید.

اتصال گوشی دوم

اگر یک همکار هم باید جواب بدهد، لازم نیست گوشی را دست‌به‌دست کنید:

1. روی گوشی دوم واتساپ تجاری را نصب کنید.
2. در صفحه‌ی ورود، به‌جای وارد کردن شماره، گزینه‌ی اتصال به حساب موجود را بزنید (در منوی سه‌نقطه‌ی صفحه‌ی ورود).
3. کد QR که گوشی دوم نشان می‌دهد را با گوشی اصلی از بخش دستگاه‌های مرتبط اسکن کنید.

دو نکته‌ی مهم: اگر گوشی اصلی مدت طولانی خاموش یا آفلاین بماند (حدود ۱۴ روز)، دستگاه‌های مرتبط خارج می‌شوند. و در اپ رایگان واتساپ تجاری می‌توانید تا چهار دستگاه دیگر را به گوشی اصلی وصل کنید.

برای اینکه بدانید کدام همکار به کدام مشتری جواب داده، برچسب و یک قرار ساده کافی است، مثلاً هر کس در آخر پیامش اسم کوچکش را بنویسد. واتساپ تجاری خودش تقسیم گفت‌وگو بین افراد ندارد.

پشتیبان‌گیری و انتقال گفت‌وگوها

گفت‌وگوهای واتساپ تجاری پر از سفارش، آدرس و رسید پرداخت است. از دست دادنشان یعنی از دست دادن سابقه‌ی مشتری‌ها.

• اندروید: تنظیمات، گفت‌وگوها، پشتیبان‌گیری از گفت‌وگوها. پشتیبان روی Google Drive حسابتان ذخیره می‌شود. زمان‌بندی خودکار را روی روزانه بگذارید.
• آیفون: تنظیمات، گفت‌وگوها، پشتیبان‌گیری. پشتیبان روی iCloud ذخیره می‌شود و فضای کافی iCloud لازم دارد.
• پشتیبان رمزگذاری‌شده: در همان بخش می‌توانید پشتیبان را با رمز یا کلید رمزگذاری کنید. رمز را جایی امن نگه دارید؛ بدون آن پشتیبان باز نمی‌شود.

تنظیمات حریم خصوصی برای یک فروشگاه

حساب تجاری عمومی‌تر از حساب شخصی است و آدم‌های ناشناس زیادی به آن پیام می‌دهند. این تنظیمات را در بخش حریم خصوصی (Privacy) و حساب (Account) یک بار درست کنید:

مهم‌تر از همه‌ی این‌ها: کد شش‌رقمی تأیید واتساپ را هرگز برای کسی نفرستید، حتی اگر خودش را پشتیبانی واتساپ معرفی کند. این رایج‌ترین راه دزدیدن حساب‌های کاری است. و اگر همکاری از کار رفت، فوراً دستگاه او را از دستگاه‌های مرتبط خارج کنید.

متن‌های آماده برای پیگیری سفارش

بیشتر وقت یک فروشگاه کوچک صرف همین پیام‌های تکراری بعد از سفارش می‌شود. این متن‌ها را به‌عنوان پاسخ سریع ذخیره کنید:

تأیید سفارش:

برای متن‌های بیشتر در دایرکت اینستاگرام، قالب‌های آماده‌ی دایرکت را هم ببینید؛ بیشترشان در واتساپ هم کار می‌کنند.

اینستاگرام و واتساپ کنار هم

در ایران مسیر رایج خرید این است: مشتری محصول را در اینستاگرام می‌بیند، زیر پست کامنت می‌گذارد یا دایرکت می‌دهد، و سفارش و پیگیری در واتساپ ادامه پیدا می‌کند. مشکل اینجاست که بین این دو قدم، آدم‌ها گم می‌شوند. کامنت «قیمت؟» ساعت‌ها بی‌جواب می‌ماند، یا جواب «به واتساپ پیام بدید» بدون شماره و لینک می‌رود و مشتری حوصله‌ی ذخیره‌کردن شماره را ندارد.

کی مشتری را از دایرکت به واتساپ ببرید

لازم نیست هر گفت‌وگو به واتساپ برود. یک قاعده‌ی ساده:

• در اینستاگرام بماند: سؤال قیمت، موجودی، سایز کلی، آدرس مغازه. این‌ها با یک پیام تمام می‌شوند.
• به واتساپ برود: وقتی مشتری آماده‌ی سفارش است، وقتی باید فایل یا لیست قیمت بفرستید، وقتی گفت‌وگو چندروزه می‌شود (پرداخت، ارسال، مرجوعی)، و برای خدمات بعد از فروش.

یک دلیل فنی هم دارد: در اینستاگرام، کسب‌وکار فقط تا مدت محدودی بعد از آخرین پیام مشتری می‌تواند به او پیام بدهد (قانون ۲۴ ساعته‌ی متا برای پیام‌رسانی کسب‌وکارها). گفت‌وگوی پیگیری سفارش که چند روز طول می‌کشد، در واتساپ راحت‌تر ادامه پیدا می‌کند.

دکمه‌ی «ادامه در واتساپ» در دایرکت خودکار

ساده‌ترین راه این است که اولین جواب دایرکت، خودش لینک واتساپ را داشته باشد، به شکل دکمه، نه یک شماره که باید کپی شود. با دایرکت هوشمند بیا دایرکت این مسیر را یک بار می‌سازید:

1. محرک: کسی زیر پست کلمه‌ای مثل «سفارش» کامنت می‌کند، یا همین کلمه را دایرکت می‌دهد.
2. پیام اول در دایرکت: عکس و قیمت محصول، و یک جمله مثل «برای ثبت سفارش، روی دکمه بزنید تا در واتساپ با ما در ارتباط باشید.»
3. دکمه: یک دکمه با عنوان «ادامه در واتساپ» و کار «باز کردن وب‌سایت»، که به لینک wa.me شما با متن آماده اشاره می‌کند، مثلاً https://wa.me/989121234567?text=سلام%20برای%20سفارش%20مانتو%20کد%2012.
4. نتیجه: مشتری دکمه را می‌زند، لینک باز می‌شود و گفت‌وگوی واتساپ با متن آماده جلویش است. کافی است «ارسال» را بزند.

چند نکته که از تجربه‌ی کار درمی‌آید:

• کد محصول را در متن آماده بگذارید. وقتی پیام واتساپ با «سلام، برای سفارش مانتو کد ۱۲» شروع شود، لازم نیست بپرسید کدام محصول را دیده است.
• برای هر پست، لینک جدا. هر پست محصول را با متن آماده‌ی خودش لینک کنید تا در واتساپ بدانید مشتری از کدام پست آمده.
• همیشه دکمه‌ی دوم بگذارید. بعضی‌ها نمی‌خواهند به واتساپ بروند. یک دکمه‌ی «سؤال دارم» که گفت‌وگو را در همان دایرکت نگه دارد، این مشتری‌ها را از دست نمی‌دهد.
• اول خودتان امتحان کنید. لینک داخل دکمه در مرورگر داخلی اینستاگرام باز می‌شود و بعد گوشی به واتساپ می‌رود. روی یک گوشی اندروید و یک آیفون امتحان کنید که گفت‌وگو درست باز می‌شود.

این کار بیا دایرکت پیام واتساپ نمی‌فرستد و به حساب واتساپ شما وصل نمی‌شود. فقط در دایرکت اینستاگرام، خودکار جواب می‌دهد و مشتری را با یک دکمه به واتساپ شما می‌رساند. از آن به بعد گفت‌وگو در واتساپ تجاری خودتان است، با همان برچسب‌ها و پاسخ‌های سریعی که بالا ساختید.

اگر می‌خواهید کل مسیر را از دیدن پست تا خرید ببینید، قیف فروش اینستاگرام و راهنمای فروش در اینستاگرام را بخوانید.

واتساپ تجاری چه کارهایی را نمی‌کند

خیلی‌ها واتساپ تجاری را نصب می‌کنند به امید اینکه «ربات واتساپ» داشته باشند. اپ واتساپ تجاری این‌ها را ندارد:

• سناریوی خودکار با شرط. نمی‌تواند بگوید «اگر مشتری نوشت قیمت، این را بفرست؛ اگر نوشت آدرس، آن را». پیام خوشامد و عدم حضور برای همه یک متن ثابت‌اند.
• جواب بر اساس کلمه‌ی کلیدی. پاسخ سریع میان‌بر دارد ولی خودکار نمی‌رود.
• جمع‌کردن اطلاعات در جدول. شماره، آدرس و سفارش داخل گفت‌وگو می‌ماند و جایی ذخیره نمی‌شود.
• تقسیم گفت‌وگو بین کارمندها با گزارش اینکه چه کسی جواب داده.
• ارسال انبوه به هر کسی. فهرست پخش (Broadcast list) فقط به کسانی می‌رسد که شماره‌ی شما را در مخاطبانشان ذخیره کرده‌اند و هر فهرست حداکثر ۲۵۶ گیرنده دارد.

API واتساپ چیست و به کار شما می‌آید؟

برای خودکارسازی واقعی، متا سرویس دیگری دارد به اسم WhatsApp Business Platform یا همان API واتساپ. این سرویس اپ نیست؛ به نرم‌افزار و سرور وصل می‌شود، از طریق خود متا (Cloud API) یا شرکت‌های واسطه‌ای که متا تأییدشان کرده (Business Solution Providers) فعال می‌شود، به یک حساب تأییدشده در Meta Business نیاز دارد، و هزینه‌ی هر پیام را متا بر اساس نوع پیام و کشور گیرنده می‌گیرد. پیام‌هایی که کسب‌وکار شروع می‌کند هم باید قالب از پیش تأییدشده داشته باشند.

برای کسب‌وکارهای ایرانی مانع اصلی همین مرحله‌ی تأیید کسب‌وکار و پرداخت به متاست: ارائه‌دهنده‌های رسمی این سرویس به‌خاطر تحریم‌ها معمولاً به کسب‌وکارهای ثبت‌شده در ایران خدمات نمی‌دهند.

پس برای بیشتر فروشگاه‌های کوچک ایرانی، ترکیب عملی این است: خودکارسازی در دایرکت اینستاگرام که از API رسمی اینستاگرام استفاده می‌کند، و ادامه‌ی گفت‌وگو در اپ واتساپ تجاری با ابزارهای دستی‌اش.

واتساپ تجاری در ایران: شماره، پرداخت و دسترسی

تأیید شماره: شماره‌های ایرانی با کد ۹۸ در واتساپ تجاری ثبت می‌شوند. اگر پیامک تأیید دیر رسید یا نرسید، گزینه‌ی تماس را امتحان کنید و چند بار پشت سر هم درخواست کد ندهید؛ واتساپ بعد از چند تلاش برای مدتی درخواست جدید را نمی‌پذیرد و باید صبر کنید.

پرداخت: پرداخت داخل واتساپ فقط در چند کشور مثل هند و برزیل فعال است و در ایران نیست. کاتالوگ قیمت را نشان می‌دهد ولی پول را جابه‌جا نمی‌کند. راه‌های رایج: شماره‌ی کارت و دریافت عکس رسید، یا لینک پرداخت از درگاه پرداخت مجاز ایرانی که در پیام می‌فرستید. لینک پرداخت حرفه‌ای‌تر است و تأیید دستی رسید را کم می‌کند.

اشتراک‌های پولی: متا برای کسب‌وکارها اشتراکی به اسم Meta Verified دارد که نشان تأیید و امکانات اضافه می‌دهد. پرداخت آن از ایران معمولاً ممکن نیست و استفاده از واتساپ تجاری بدون آن هم کامل کار می‌کند.

دسترسی و فیلترینگ: شورای عالی فضای مجازی در ۴ دی ۱۴۰۳ به رفع فیلتر واتساپ و Google Play رأی داد، ولی گزارش‌ها می‌گفتند دسترسی تدریجی و ناقص برگشت. وضعیت دسترسی چند بار تغییر کرده است؛ پیش از اینکه مشتری‌ها را به واتساپ بفرستید، از دسترسی امروز مطمئن شوید.

مزایا و معایب واتساپ تجاری

مزایا:

• رایگان است و نصبش چند دقیقه طول می‌کشد.
• مشتری‌های ایرانی با آن آشنا هستند و لازم نیست چیز تازه‌ای یاد بگیرند.
• شماره‌ی کاری از شماره‌ی شخصی جدا می‌شود.
• پروفایل، کاتالوگ و ساعت کاری به مشتری اطلاعات اولیه را بدون پرسیدن می‌دهد.
• برچسب و پاسخ سریع کار روزانه را منظم و سریع می‌کند.
• روی کامپیوتر و گوشی دوم هم کار می‌کند.

• خودکارسازی واقعی ندارد؛ فقط دو پیام خودکار ثابت.
• برای تیم چندنفره ابزار مدیریت و گزارش ندارد.
• پرداخت داخلی در ایران ندارد.
• ارسال پیام انبوه محدود است و پیام فقط به کسانی می‌رسد که شما را ذخیره کرده‌اند.
• دسترسی به آن در ایران به وضعیت فیلترینگ بستگی دارد.

مشکلات رایج نصب و فعال‌سازی

«برنامه نصب نمی‌شود»: فضای خالی گوشی را بررسی کنید و نسخه‌ی سیستم‌عامل را ببینید؛ واتساپ نسخه‌های خیلی قدیمی اندروید و iOS را پشتیبانی نمی‌کند. اگر Google Play می‌گوید اپ در کشور شما در دسترس نیست، از صفحه‌ی رسمی whatsapp.com/download استفاده کنید، نه از سایت‌های واسطه.

«کد تأیید نمی‌آید»: شماره را بدون صفر اول وارد کرده باشید. صبر کنید شمارش معکوس تمام شود و تماس را بزنید. اگر چند بار پشت سر هم درخواست کرده‌اید، واتساپ برای مدتی جلوی درخواست را می‌گیرد؛ صبر کنید و بعد دوباره امتحان کنید.

«تاریخ گوشی شما اشتباه است»: تاریخ و ساعت گوشی را روی خودکار بگذارید. واتساپ با تاریخ اشتباه وصل نمی‌شود.

«این شماره از واتساپ مسدود شده»: معمولاً به‌خاطر نقض قوانین مثل ارسال پیام انبوه به آدم‌هایی است که شما را نمی‌شناسند، یا استفاده از نسخه‌های غیررسمی. از داخل اپ درخواست بررسی بدهید. از نسخه‌های تغییریافته مثل «جی‌بی واتساپ» برای کار استفاده نکنید؛ همین یکی از دلایل رایج مسدود شدن است.

«گفت‌وگوها منتقل نشد»: پشتیبان قدیمی باید روی همان حساب Google یا iCloud و با همان شماره باشد. اگر پشتیبان رمزگذاری‌شده است، بدون رمز آن بازیابی نمی‌شود.

«کامپیوتر وصل نمی‌شود»: گوشی اصلی باید اینترنت داشته باشد تا اسکن انجام شود. اگر کد QR اسکن نمی‌شود، صفحه را تازه کنید و دوربین را کمی دورتر بگیرید.

آیا واتساپ تجاری امن است؟

پیام‌ها در واتساپ تجاری هم مثل واتساپ معمولی رمزگذاری سرتاسری دارند، یعنی فقط شما و مشتری محتوای گفت‌وگو را می‌بینید. یک استثنا را واتساپ خودش اعلام می‌کند: اگر کسب‌وکاری برای مدیریت گفت‌وگوها از سرویس‌های واسطه یا میزبانی متا استفاده کند، کنار گفت‌وگو نوشته می‌شود. برای اپ معمولی واتساپ تجاری که روی گوشی خودتان است، این موضوع پیش نمی‌آید.

خطر واقعی برای حساب‌های کاری از سمت دیگر است: نسخه‌های غیررسمی، فرستادن کد تأیید به کلاهبردار، و گوشی بدون قفل که دست کارمند سابق مانده. تأیید دومرحله‌ای، نصب از منبع رسمی و بازبینی هر چند وقت یک بار فهرست دستگاه‌های مرتبط، بیشتر این خطرها را می‌بندد.

خلاصه‌ی راه‌اندازی در یک نگاه

1. یک خط جدا برای کار بگیرید (یا شماره‌ی فعلی را با پشتیبان منتقل کنید).
2. واتساپ تجاری را فقط از Google Play، App Store یا whatsapp.com نصب کنید.
3. پروفایل را با اسم یکسان با اینستاگرام، توضیح دوجمله‌ای و ساعت کاری دقیق پر کنید.
4. کاتالوگ را با عکس واقعی و قیمت به تومان بسازید.
5. شش برچسب بالا و پنج پاسخ سریع اول را بسازید.
6. پیام خوشامد و پیام عدم حضور (خارج از ساعت کاری) را روشن کنید.
7. لینک wa.me با متن آماده بسازید و در بیو و دایرکت اینستاگرام بگذارید.
8. تأیید دومرحله‌ای و پشتیبان‌گیری روزانه را روشن کنید.